هم‌زمان با فرا رسیدن ایام پایان سال و زمان چهارشنبه‌سوری، فرصتی است تا ضمن توجه به ریشه‌های فرهنگی این آیین، نگاهی مسئولانه به ابعاد مختلف آن، به‌ویژه در شرایط کنونی کشور داشته باشیم. با توجه به آمار حوادث ترافیکی این ایام و همچنین فشار مضاعف بر کادر سلامت و لزوم حفظ منابع برای رسیدگی به مجروحان جنگ، و از طرفی نگرانی‌های شهروندان از صداهای بلند و آسیب‌های جسمانی و روانی که حتی در شرایط عادی نیز در این ایام رخ می‌دهد، اتخاذ رویکردی آگاهانه و محتاطانه امری ضروری است. این یادداشت بر آن است تا ضمن یادآوری مسئولیت‌های فردی و اجتماعی، بر اهمیت اولویت‌بخشی به سلامت در این مقطع حساس تأکید ورزد.

سلامت شهروندان؛ اولویتی بی‌قید و شرط

تجربیات سال‌های گذشته نشان داده است که «چهارشنبه‌سوری» با حوادث تلخ و ناگواری همراه بوده است؛ از سوختگی‌ها و جراحات شدید تا آسیب‌های دائمی که زخم‌های آن سال‌ها بر تن قربانیان باقی می‌ماند سوختگی‌های عمیق، از دست دادن انگشتان، آسیب‌های چشمی و شنوایی، و حتی جراحات منجر به فوت، تنها بخشی از پیامدهای تلخ استفاده از مواد محترقه و آتش‌بازی‌های غیراصولی است. این آسیب‌ها نه تنها برای فرد مصدوم، بلکه برای خانواده او نیز بار روانی و اقتصادی سنگینی به همراه دارد. در روزهایی که شرایط جنگ، فشار مضاعفی بر کادر پرتلاش سلامت و درمان کشور وارد کرده است، هرگونه حادثه غیرضروری که منجر به مراجعه مصدومان به مراکز درمانی شود، بار سنگین‌تری بر دوش این عزیزان خواهد بود. اولویت اصلی این روزها، آمادگی و تمرکز کادر درمان بر رسیدگی به مصدومان حوادث و خصوصاً مجروحان جنگی است و تحمیل خستگی مضاعف ناشی از حوادث چهارشنبه‌سوری، به‌هیچ‌وجه قابل توجیه نیست.

سلامت روانی؛ عاملی حیاتی در دوران بحران

در کنار آسیب‌های جسمی، نباید از تأثیرات مخرب روانی چهارشنبه‌سوری غافل شد. صدای انفجار ترقه‌ها و مواد آتش‌زا، به‌ویژه برای گروه‌های آسیب‌پذیر جامعه از جمله کودکان، سالمندان و افراد مبتلا به اختلالات اضطرابی، می‌تواند موجبات ترس، وحشت و تشدید استرس را فراهم آورد. این مسئله در شرایطی که جامعه با اضطراب ناشی از تهدیدات جنگ دست و پنجه نرم می‌کند، تشدید یافته و می‌تواند بهداشت روانی عمومی را به طور جدی به مخاطره اندازد. ایجاد فضایی آرام و امن برای تمام شهروندان، به‌خصوص افراد بیمار و مسن که تحمل استرس کمتری دارند، وظیفه‌ای همگانی است.

فراخوان ملی برای مسئولیت‌پذیری؛ حفظ منابع برای بقا

در این شرایط حساس، هرگونه اسراف و اتلاف منابع، به‌ویژه منابع درمانی و امدادی، ضربه‌ای سهمگین به پیکره جامعه وارد می‌کند. از این رو، پیام مشترک و هشداردهنده سازمان‌های اصلی مدیریت سوانح کشور (هلال احمر، اورژانس و آتش‌نشانی) مبنی بر پرهیز از برگزاری مراسم پرخطر چهارشنبه‌سوری، بسیار حائز اهمیت است. این فراخوان، تلاشی است برای حفظ منابع حیاتی کشور، کاهش فشار بر نیروهای امدادی و درمانی، و جلوگیری از بروز آسیب‌های غیرضروری جانی و مالی به شهروندان. اجابت این فراخوان، نشان‌دهنده بلوغ فکری و مسئولیت‌پذیری اجتماعی تک‌تک شهروندان است.

چهارشنبه‌سوری امسال، آزمونی برای سنجش مسئولیت‌پذیری اجتماعی و میزان همدلی ما با جامعه و به‌ویژه کادر درمان کشور است. با درک عمیق‌تر از شرایط حساس کنونی و اولویت‌بخشی به سلامت جسمی و روانی خود و دیگران، می‌توانیم این سنت را به شکلی ایمن و فرهنگی گرامی بداریم. با پرهیز از رفتارهای پرخطر و پیوستن به موج همدلی ملی، چهارشنبه‌سوری را به نمادی از فرهنگ مسئولیت‌پذیری و توجه به سلامت همگانی تبدیل کنیم.

خبرنگار: علی ابراهیمی